Vibe coding nedir? Tablolarda yapay zekayla çalışmak

Vibe coding nedir? Yapmak istediğinizi yapay zekaya sade bir dille anlatmak, ürettiği kodu çalıştırmak ve her satırını okumak yerine sonuca bakarak değerlendirmektir. Tablo kullanıcıları için bu, bir formül ya da Apps Script istemek, onu dosyanın bir kopyasına yapıştırmak ve çıktıyı güvendiğiniz bir sayıyla karşılaştırmak demek. Terimi Andrej Karpathy Şubat 2025'te ortaya attı. Biscuit ayrıntıları sizin için çoktan getirdi.

Terim nereden geliyor ve neyi amaçlamıyordu

Karpathy'nin ilk yazısı, kendini "tamamen keyfine bırakıp" kodun varlığını bile unuttuğunuz bir çalışma biçimini anlatıyordu. Bu yaklaşım hafta sonu küçük projeleri için uygundu, üretim yazılımı için değildi.

Sonra kelime anlam kaydırdı. Bugün insanlar bu terimi yapay zeka yardımıyla yapılan her türlü kodlama için kullanıyor. Simon Willison, vibe coding üzerine yazdığı yazıda buna itiraz ediyor: kodu gözden geçirir, test eder ve anlarsanız, bu sıradan yapay zeka destekli programlamadır, vibe coding değil.

Bu blogdaki çalışma tanımımız şu: vibe coding, yazma işini bir yapay zekaya devretmek ve çıktıyı yalnızca ne yaptığına bakarak yargılamaktır. Ne kadar az okursanız, o kadar vibe coding olur. Bu yüzden terim kişiden kişiye değişir. Aynı formülü bir muhasebeci okumadan kabul ederse vibe coding yapmış olur. Bir analist her argümanı okuyup bilinen bir sayıyla test ederse yapmamış olur. Ölçü, aracın ne olduğu değil, ne kadar okuduğunuzdur.

Tablo, denemek için en güvenli yer ve en küçük vibe coding projesi

Vibe coding'in korkunç hikâyelerinin çoğu yayındaki bir uygulamayı, kullanıcı verisini ve bir güvenlik açığını içerir. Bir tablonun etki alanı çok daha küçüktür. Elinizde örnek veri sekmesi, beklenen bir sonuç ve Ctrl+Z vardır. Tablo dosyaları genelde tek bir kişinin ya da küçük bir ekibin elinde kalır. Bir formül yanlış olduğunda etkisi çoğu zaman tek bir rapor ya da tek bir hafta içinde görünür.

Üstelik tablonun kendi test ortamı da vardır. Bir toplam istediniz ve bu toplam hızlı bir TOPLA sonucuyla uyuşmuyorsa, beş saniye içinde fark edersiniz.

Bunu zaten yaptınız. Bir sohbet kutusuna "A sütunu Paris olan ve tarihi Mart'ta olan satırların C sütununu topla" yazdınız ve bir formül geri geldi.

Gerçek bir hücrede şöyle görünüyor:

=SUMIFS(C:C, A:A, "Paris", B:B, ">="&DATE(2026,3,1), B:B, "<"&DATE(2026,4,1))

• C:C toplanacak sütun, yani toplam_aralığı.

• A:A, "Paris" ilk ölçüt: şehir Paris olmalı.

• B:B, ">="&DATE(2026,3,1) ve B:B, "<"&DATE(2026,4,1) tarihleri Mart ayıyla sınırlar.

Excel ve Google E-Tablolar'da çalışır. SUMIFS, Excel 2007'den beri var, dolayısıyla kimse eski bir sürümde kalmış olmaz.

Bu, vibe coding'in en yumuşak hali. Hedefi tarif ettiniz, formülü kabul ettiniz ve bilinen bir toplamla kontrol ettiniz. "Vibe" kısmı, argümanlara bakıp bakmadığınızda ya da yalnızca hücrenin yeşile dönmesine güvenip güvenmediğinizde belli olur.

Betikler, makrolar ve Apps Script

Formüller tablonun içinde kalır. Betikler ise dışarı çıkar: e-posta gönderir, sekmeleri yeniden adlandırır, dosyalar arasında dolaşır, verileri yerinde değiştirir. Vibe coding'in ünü büyük ölçüde buradan geliyor.

Google E-Tablolar eğitmeni Ben Collins, hücreleri arka plan rengine göre sayan bir Apps Script'i vibe code etmeyi anlattığı yazıda bunu gösteriyor. Hiçbir yerleşik formül bunu yapamaz. Adımları küçük tuttu: önce hücreleri say, sonra renk adlarını ekle, sonra toplamı, ardından özel bir menüyü, en sonunda sonuçların e-postasını. Her betiği düzenleyiciye yapıştırıp çalıştırdı. Bir şey bozulunca hata mesajını olduğu gibi yapay zekaya geri yolladı. İş, elle yapıldığında tahmini bir ila iki saat sürecekken otuz dakikadan kısa sürdü. Ondan akılda kalması gereken ders şu: son sözü her zaman siz söylersiniz.

Bir betik yazarken basit bir kural işe yarar: betik bir dosyanın dışına bir şey gönderiyorsa, ilk çalıştırmadan önce gönderilecek adresleri ve alıcıları kendiniz kontrol edin. Betik izin istediğinde de neye izin verdiğinizi okuyun.

İşe yarayan döngü ve ısıran döngü

İşe yarayan döngü sıkıcıdır ve asıl mesele de budur:

1. Tabloyu tarif edin. Sekmeyi, sütunları ve bir örnek satırı adlandırın.

2. Her seferinde tek ve küçük bir şey isteyin, bütün bir sistem değil.

3. Sonucu dosyanın bir kopyasına yapıştırın.

4. Doğru olduğunu bildiğiniz bir sayıyla karşılaştırın.

5. Bozulursa tam hata mesajını geri yapıştırın. Özetlemeyin.

Isıran döngü ise şudur: tek bir istemde 200 satırlık bir betik isteyip bunu canlı dosyada çalıştırmak ve üç gün sonra F sütununun bir satır kaydığını fark etmek. Biscuit boş dönüyor ve kuyruğunu sallıyor, ama kimse fark etmiyor.

Bir kez kullanabileceğiniz istem şablonu

Belirsiz istemler özgüvenli saçmalıklar üretir. Bu yapı yapay zekaya ihtiyacı olanı verir:

Google E-Tablolar kullanıyorum (ya da Excel 2019, hangisiyse belirtin).
"Siparişler" sekmesi: A = sipariş tarihi, B = şehir, C = tutar, başlık 1. satırda, veriler 480. satıra kadar.
Hedef: Mart 2026 için Paris tutarlarının toplamı.
Bana tek bir formül ver, sonra her argümanı bir satırda açıkla.

Dört satır, tahmin olan cevabı doğrulanabilir bir şeye çevirir. Son satırı adlandırmak da aşağıda anlatacağımız sessiz aralık hatasını önler. Sürümünüzü de yazmayı unutmayın; yapay zeka hangi Excel'i kullandığınızı kendiliğinden bilemez.

İlk formül tutarsa, bir sonraki adımda istemi kısaltın. Aynı sekmede ikinci bir sütun için aynı yapıyı tekrar kullanın ve yalnızca farkı yazın. Yapay zeka tablonuzun düzenini zaten bildiği için ikinci istem çok daha kısa olur. Kısa bir konuşma dizisi, tek bir uzun istemden genelde daha az hata üretir.

Çoğu kötü çıktıyı yakalayan üç kontrol

Bir şeye güvenmeden önce şunları çalıştırın:

• Bilinen toplam kontrolü. Cevabı ikinci, daha basit bir yolla hesaplayın (filtre ve durum çubuğundaki toplam) ve karşılaştırın.

• Kenar satır kontrolü. Verinizin ilk ve son satırına bakın. Kaydırma hataları genelde orada yaşar.

• Boş hücre kontrolü. Boş hücreler, sayıya benzeyen metinler ve fazla boşluklar formülleri sessizce bozar. Bilerek çirkin bir satır ekleyip ne olduğuna bakın.

Üçü de geçerse sonucu genelde tutabilirsiniz. Biri kalırsa başarısız durumu sohbete geri yapıştırın. Yapay zeka, gördüğü bir hatayı düzeltmekte iyidir.

Örnek: yinelenen fatura numaralarını bulmak

Diyelim ki bir meslektaşınız A sütununda 3.000 fatura numarası içeren bir tablo gönderdi ve tekrarları işaretlemenizi istedi. Burada betiğe gerek yok. "A sütunundaki tekrarları işaretle" istemi, B sütununa aşağı doğru sürükleyebileceğiniz bir formül döndürür:

=IF(COUNTIF($A$2:$A$3001, A2)>1, "tekrar", "")

• $A$2:$A$3001 aralıktır: her fatura numarası. Aşağı sürüklediğinizde kaymasın diye dolar işaretleriyle kilitlenmiştir.

• A2 ölçüttür: bu satırdaki fatura numarası.

• >1 demek, kendisi dahil birden fazla kez geçtiği anlamına gelir.

Excel ve Google E-Tablolar'da, tüm sürümlerde çalışır. Vibe coder'ın tuzağı aralıktır: veri 3.500. satıra çıkarsa formül yeni satırları sessizce atlar. Daha dikkatli sürüm $A:$A gibi tüm bir sütunu kullanır ya da Sheets'te ARRAYFORMULA kullanır. Dizi formüllerinin de bir uyarısı var: eski Excel'de Ctrl+Shift+Enter gerekir, Excel 365'te doğrudan çalışırlar. Biscuit sopayı geri getiriyor, ama doğru sopayı getirip getirmediğini yine siz kontrol etmelisiniz.

Aynı işi betikle de yapabilirsiniz: tekrarları kırmızıya boyayan bir Apps Script isteyebilirsiniz. Çalışır, ama hücre renklerini yerinde değiştirir, ilk çalıştırmada izin ister ve bir sonraki çeyrekte kimse onu gözden geçirmez. Bu kadar küçük bir iş için formül kazanır. Betiklere ancak iş tablonun dışına çıkacağında başvurun: gönderme, yeniden adlandırma, döngü ya da zamanlama gerektiğinde.

Bu örnekte gerçek bir kazanç da var. Formülü bir kez anlayınca aynı kalıbı her sipariş sekmesine uygulayabilirsiniz. Ama her sekmede bilinen bir toplamla yeniden kontrol etmeyi unutmayın. Kalıp aynı olsa bile veri aynı olmayabilir: bir sekmede tarih metin olarak girilmiş olabilir ya da bir sütun fazladan bir satır taşıyor olabilir.

Tablolarda vibe coding'in yanlış yaptığı yerler ve sınıflandırma

Bu dört yerde gözünüzü kapatmayın.

Sessiz aralık hataları. Yapay zeka, verinizin 480. satıra kadar uzandığı yerde A2:A100 yazabilir. Hiçbir hata çıkmaz. Toplam sadece yanlıştır. Her seferinde son satıra bakın.

Sürüm uyumsuzlukları. XLOOKUP, LET ya da dinamik dizi kullanan bir formül Excel 2016 ve 2019'da çalışmaz. Hangi Excel'i kullandığınızı söylemezseniz yapay zeka bilemez. Söyleyin.

Excel ve Sheets sözdizimi farkı. QUERY ve ARRAYFORMULA yalnızca Google E-Tablolar'da vardır. Excel'de QUERY yoktur. Bir sohbet cevabı iki dili karıştırırsa #NAME? hatası ve kötü bir öğleden sonra alırsınız.

Verileri yerinde değiştiren betikler. Bir sütunu "temizleyen" Apps Script onun üzerine yazar. Her zaman önce bir kopyada çalıştırın.

Bu dört hatanın ortak noktası, hiçbirinin kendini bir hata mesajıyla ilan etmemesidir. Sonucu yalnızca siz kontrol ederseniz fark edersiniz. Bu yüzden her yeni formülde, dosyanızda bildiğiniz bir hücreyi referans alarak küçük bir sınama yapın.

Her AI formülü vibe coding değildir. Bizim ayrımımız şöyle:

• Formül isteyin, argümanları okuyun, test edin. Yapay zeka destekli çalışma. Düşük risk.

• Formül isteyin, yapıştırın, sonuca bir bakın. Hafif vibe coding. Düşük ila orta risk.

• Betik isteyin, bir kopyada çalıştırın, toplamları test edin. Emniyet kemeriyle vibe coding. Orta risk.

• Betik isteyin, canlı dosyada çalıştırın, hiç okumayın. Tam vibe coding. Yüksek risk.

Yararlı tablo işlerinin çoğu ortadaki iki satırda durur. Bu sorun değil. Önemli olan etiket değil, bildiğiniz bir sayıyla test etme alışkanlığıdır.

Vibe coding sizi kötüleştirir mi, hangi araçlar işe yarar?

Bu haklı bir endişe. AI formülü hep yazarsa SUMIFS'in ne yaptığını hiç öğrenecek misiniz? Bizim görüşümüz, bunun açıklamayı okuyup okumamanıza bağlı olduğu yönünde. Formülü ve argüman argüman dökümünü her seferinde isterseniz, sözdizimini tıpkı VLOOKUP'ı bir başkasının dosyasını kopyalayarak öğrendiğiniz gibi, fark etmeden öğrenirsiniz.

Asıl risk sözdizimini unutmak değil, "bu toplam çok yüksek görünüyor" diyen içgüdüyü kaybetmektir. Bu içgüdü, vibe coding'in asla yerini alamayacağı tek beceridir ve bilinen toplam kontrolünün neden ilk sırada olduğu da budur. Her şeyi elle yazdığınız birkaç tablo tutun. Bu bir antrenman gibidir.

Ekip çalışmasında bir sorun daha var. Bugün çalışan ama ekipte kimsenin anlamadığı bir formül, bir devir sorunudur. Dosyayı başka biri devralacaksa, formülün ne yaptığını ve hangi istemle üretildiğini yazan bir not hücresi ekleyin.

Araç seçerken üç soru sorun. Yalnızca bir hücre mi lazım, yoksa bir dosyanın tamamı mı? Sonuç bir kişiye mi gidecek, bir ekibe mi? Değişiklik kopyada mı yapılacak, yoksa canlı dosyada mı? Tek seferlik formüller için sıradan bir sohbet asistanı yeter. Uzun betikler ve sürdüreceğiniz dosyalar için ise kodu bütün proje üzerinden görebilen araçlar işe yarar. GitHub Copilot ve Cursor bir kod editörünün içinde çalışır, Claude Code ise terminalden.

Dürüst olmak gerekirse, tek istediğiniz "şu işin formülü ne" sorusunun cevabıysa bunların hiçbirine ihtiyacınız yok. Formula.dog tam olarak bu iş için var: problemi anlatırsınız, Biscuit formülü getirir ve Excel ile Sheets sürümlerini yan yana alırsınız.

Tabloyu kimin vibe code etmesi gerekir ve nasıl başlanır

Sonucun doğru olup olmadığını bildiğinizde, dosya düşük riskliyse ve bir kopyada test edebiliyorsanız vibe coding değer. Haftalık rapor şablonu kuran operasyon ekipleri, kampanya dışa aktarımını temizleyen pazarlamacılar ya da mantığını kontrol eden öğrenciler buna örnek.

Bordro, fatura ya da yönetim sunumu besleyen bir tabloda ise atlayın. Ekipte kimse çıktıyı kontrol edemiyorsa yapmayın. Bu durumda AI ile taslak çıkarın, sonra her argümanı okuyun. Bu AI destekli iştir ve finans dosyaları için daha güvenli etikettir.

Bu öğleden sonra on dakikada başlamak için gerçek bir tablonun kopyasını açın. "Soyad, Ad" biçimindeki adları ayırmak ya da yinelenen fatura numaralarını işaretlemek gibi can sıkıcı bir iş seçin. Sütun harfleri ve bir örnek satırla tarif edin. Cevabı yapıştırın, elle kontrol ettiğiniz üç satırla karşılaştırın ve orada durun.

Bunu yaptıysanız vibe coding yapmış olursunuz. İşe yaramadıysa hatayı geri yapıştırın ve yeniden sorun. Her iki durumda da bir sonraki adıma geçebilirsiniz.