Wat is vibe coding? Gids voor spreadsheetgebruikers

Wat is vibe coding? Het is iets bouwen door het in gewoon Engels aan een AI te beschrijven, de code die terugkomt uit te voeren en bij te sturen op basis van de resultaten, in plaats van elke regel te lezen. Andrej Karpathy bedacht de term in februari 2025. Voor spreadsheetgebruikers betekent het dat je een AI om een formule of een Apps Script vraagt, die in je bestand plakt en controleert of de getallen kloppen. Biscuit heeft de details alvast voor je opgehaald.

Waar de term vandaan komt en wat hij nooit moest zijn

Karpathy's oorspronkelijke post beschreef een manier van werken waarbij je je "volledig overgeeft aan de vibes" en vergeet dat de code bestaat. Hij zag het als prima voor wegwerpprojecten in het weekend, niet voor productiesoftware.

Daarna verschoof het woord. Tegenwoordig gebruiken mensen het voor elke vorm van programmeren met AI-hulp. Simon Willison zette daar een rem op in zijn essay over wat als vibe coding telt: als je de code nakijkt, test en begrijpt, is het gewoon AI-ondersteund programmeren en geen vibe coding.

De werkdefinitie die we op deze blog gebruiken: vibe coding is het schrijven aan een AI uitbesteden en het resultaat alleen beoordelen op wat het doet. Hoe minder je leest, hoe meer vibe het is.

Waarom een spreadsheet de vriendelijkste plek is om het te proberen

De meeste horrorverhalen over vibe coding gaan over een gepubliceerde app, gebruikersdata en een beveiligingslek. Een spreadsheet heeft een kleinere impact. Je hebt een tabblad met voorbeelddata, een verwacht antwoord en Ctrl+Z.

Er zit ook een ingebouwde testbank in. Als je om een totaal vroeg en dat totaal afwijkt van een snelle SUM, weet je het binnen vijf seconden.

Een formule is het kleinste mogelijke vibe coding-project

Dit heb je waarschijnlijk al gedaan. Je typte "tel kolom C op als er in kolom A Parijs staat en de datum in maart valt" in een chatvenster, en er kwam een formule terug.

Zo ziet dat eruit in een echte cel:

=SUMIFS(C:C, A:A, "Parijs", B:B, ">="&DATE(2026,3,1), B:B, "<"&DATE(2026,4,1))

• C:C is het som_bereik, de kolom die je optelt.

• A:A, "Parijs" is het eerste criterium: de stad moet Parijs zijn.

• B:B, ">="&DATE(2026,3,1) en B:B, "<"&DATE(2026,4,1) beperken de datums tot maart.

Werkt in Excel en Google Sheets. SUMIFS bestaat sinds Excel 2007, dus niemand zit vast aan een oude versie.

Dat is vibe coding op zijn zachtst. Je beschreef het doel, accepteerde de formule en controleerde hem tegen een bekend totaal. Het "vibe"-deel zit erin of je naar de argumenten keek of gewoon vertrouwde dat de cel groen werd.

Het wordt pittiger bij scripts, macro's en Apps Script

Formules blijven binnen het raster. Scripts reiken verder: e-mails versturen, tabbladen hernoemen, bestanden doorlopen, data ter plekke wijzigen. Daar verdient vibe coding zijn reputatie.

Ben Collins, een Google Sheets-docent, liep uit de doeken hoe hij een Apps Script vibe coded dat cellen telt op achtergrondkleur, iets wat geen ingebouwde formule kan. Hij vroeg in kleine stappen: eerst de cellen tellen, dan de kleurnamen toevoegen, dan een totaal, dan een eigen menu en tot slot een e-mail met de resultaten. Elk script plakte hij in de editor en hij draaide het. Ging er iets mis, dan plakte hij de foutmelding terug in de AI. Het kostte hem minder dan 30 minuten, tegenover naar schatting één tot twee uur met de hand. Zijn conclusie is het onthouden waard: de verantwoordelijkheid ligt altijd bij jou.

De lus die werkt (en de lus die bijt)

De werkende lus is saai, en dat is het punt:

1. Beschrijf het blad. Noem het tabblad, de kolommen en een voorbeeldrij.

2. Vraag om één klein ding tegelijk, niet om een heel systeem.

3. Plak het resultaat in een kopie van het bestand.

4. Vergelijk het met een getal dat je zeker weet.

5. Breekt er iets, plak dan de exacte foutmelding terug. Niet parafraseren.

De lus die bijt: een script van 200 regels in één prompt vragen, het op het echte bestand draaien en drie dagen later merken dat kolom F één rij is verschoven. Biscuit komt dan met lege handen terug, en niemand merkt het.

Een prompt-sjabloon om te kopiëren

Vage prompts leveren zelfverzekerde onzin op. Deze opzet geeft de AI wat hij nodig heeft:

Ik werk in Google Sheets (of Excel 2019, zeg erbij welke).
Tabblad "Orders": A = orderdatum, B = stad, C = bedrag, koprij in rij 1, data tot rij 480.
Doel: totaalbedrag voor Parijs in maart 2026.
Geef mij één formule en leg daarna elk argument uit in één regel.

Vier regels, en het antwoord verandert van een gok in iets wat je kunt controleren. Door de laatste rij te noemen voorkom je ook de stille bereikfout waar we verderop op terugkomen.

Drie controles die de meeste foute output vangen

Draai deze voordat je iets vertrouwt:

• De bekende-totaal-controle. Bereken het antwoord op een tweede, eenvoudigere manier (een filter plus de somweergave in de statusbalk) en vergelijk.

• De randrijen-controle. Kijk naar de eerste en de laatste rij van je data. Off-by-one-fouten zitten daar.

• De lege-cel-controle. Lege cellen, tekst die op een getal lijkt en verdwaalde spaties breken formules stilletjes. Zet bewust een lelijke rij in het blad en kijk wat er gebeurt.

Slagen alle drie, dan kun je het resultaat meestal houden. Faalt er één, plak dan het falende geval terug in de chat. De AI is goed in het oplossen van een bug die hij kan zien.

Een uitgewerkt voorbeeld: dubbele factuurnummers markeren

Stel dat een collega een blad stuurt met 3.000 factuurnummers in kolom A en vraagt om herhalingen te markeren. Daar heb je geen script voor nodig. De prompt "markeer dubbele waarden in kolom A" levert een formule op die je in kolom B naar beneden doortrekt:

=IF(COUNTIF($A$2:$A$3001, A2)>1, "duplicaat", "")

• $A$2:$A$3001 is het bereik: elk factuurnummer, vastgezet met dollartekens zodat het niet verschuift als je doortrekt.

• A2 is het criterium: het factuurnummer op deze rij.

• >1 betekent dat het vaker dan één keer voorkomt, inclusief de cel zelf.

Werkt in Excel en Google Sheets, in alle versies. De valkuil van de vibe coder zit in het bereik: groeit de data tot rij 3.500, dan negeert de formule de nieuwe rijen stilletjes. De zorgvuldige versie gebruikt een hele kolom, zoals $A:$A, of in Sheets een ARRAYFORMULA. Ook matrixformules verdienen een waarschuwing: in oud Excel moet je Ctrl+Shift+Enter gebruiken, in Excel 365 werkt het gewoon. Biscuit komt terug met de stok, maar jij moet nog controleren of het de juiste stok is.

Nu dezelfde taak als script. Je zou een Apps Script vragen dat dubbele waarden rood kleurt. Dat werkt, maar het past celkleuren ter plekke aan, het vraagt de eerste keer om rechten, en volgend kwartaal kijkt niemand er nog naar. Voor zo'n kleine taak wint de formule. Grijp naar een script wanneer de taak het raster moet verlaten: versturen, hernoemen, lussen, plannen.

Wat vibe coding in spreadsheets fout doet

Vertrouw niet blind op deze vier plekken.

Stille bereikfouten. De AI schrijft A2:A100 terwijl je data tot rij 480 loopt. Er komt geen foutmelding. Het totaal is gewoon fout. Controleer elke keer de laatste rij.

Versieverschillen. Een formule met XLOOKUP, LET of dynamische matrices faalt in Excel 2016 en 2019. De AI weet niet welke Excel je hebt tenzij je het zegt. Zeg het dus.

Excel- tegenover Sheets-syntax. QUERY en ARRAYFORMULA bestaan alleen in Google Sheets. Excel kent geen QUERY. Als een chatantwoord de twee door elkaar haalt, krijg je een #NAAM?-fout en een verwarrende middag.

Scripts die data ter plekke wijzigen. Een Apps Script dat een kolom "opschoont" overschrijft die kolom. Draai het altijd eerst op een duplicaat. Scripts vragen ook de eerste keer om rechten, dus lees wat je autoriseert.

Vibe coding versus gewoon AI gebruiken om formules te schrijven

Niet elke door AI geschreven formule is vibe coding. Zo sorteren wij het:

• Vraag om een formule, lees elk argument, test hem. AI-ondersteund. Laag risico.

• Vraag om een formule, plak hem, kijk er even naar. Lichte vibe coding. Laag tot middelhoog risico.

• Vraag om een script, draai het op een kopie, test de totalen. Vibe coding met gordel. Middelhoog risico.

• Vraag om een script, draai het op het echte bestand, lees het nooit. Volledige vibe coding. Hoog risico.

Het meeste nuttige spreadsheetwerk zit in de middelste twee rijen. Dat is prima. Het label is minder belangrijk dan de gewoonte om te testen tegen een getal dat je vertrouwt.

Tools waar mensen naar grijpen

Voor losse formules is een gewone chatassistent genoeg. Voor langere scripts en bestanden die je moet onderhouden helpen codebewuste tools, omdat die het hele project zien in plaats van één geplakt fragment. Cursor en GitHub Copilot werken in een codeeditor, en Claude Code draait vanuit de terminal.

Eerlijk gezegd heb je niets van dat alles nodig als je alleen wilt weten wat de formule voor X is. Formula.dog bestaat precies voor die klus: je beschrijft het probleem, Biscuit haalt de formule op, en je krijgt de Excel- en Sheets-versie naast elkaar.

Maakt vibe coding je slechter in spreadsheets?

Een terechte zorg. Als de AI altijd de formule schrijft, leer je dan ooit wat SUMIFS doet? Onze kijk: dat hangt af van of je de uitleg leest. Vraag elke keer om de formule én de uitleg per argument, dan pik je de syntax vanzelf op, net zoals je VERT.ZOEKEN leerde door andermans bestand te kopiëren.

Het risico is niet dat je de syntax vergeet. Het risico is dat je het instinct kwijtraakt dat zegt "dit totaal ziet er te hoog uit". Dat instinct is de vaardigheid die vibe coding niet kan vervangen, en daarom komt de bekende-totaal-controle altijd eerst. Houd een paar bladen aan waarin je alles met de hand schrijft. Zie het als de wandeling met de hond: niet elke dag strikt nodig, maar zonder wordt het vreemd.

Teams krijgen er nog een complicatie bij. Een formule die niemand in het team begrijpt, is een overdrachtsprobleem, ook als hij vandaag werkt. Gaat iemand anders het bestand overnemen, zet dan een notitiecel die zegt wat de formule doet en welke prompt hem heeft opgeleverd.

Wie een spreadsheet wel of niet moet vibe coden

Het loont als je weet hoe het juiste antwoord eruitziet, het bestand weinig op het spel zet en je op een kopie kunt testen. Denk aan operationele medewerkers die een wekelijks rapportsjabloon bouwen, marketeers die een campagne-export opschonen, of studenten die de logica van hun huiswerk nakijken.

Sla het over als het blad salarissen, facturen of een bestuursrapport voedt en niemand in het team de output kan nakijken. Gebruik AI in dat geval om een concept te maken en lees daarna elk argument. Dat is AI-ondersteund werk, en dat is het veiligere label voor financiële bestanden.

Hoe je vanmiddag in tien minuten begint

Open een kopie van een echt blad. Kies één vervelende taak, zoals namen van het type "Achternaam, Voornaam" splitsen of dubbele factuurnummers markeren. Beschrijf die met kolomletters en één voorbeeld. Plak het antwoord erin, vergelijk het met drie rijen die je met de hand hebt nagekeken, en stop daar.

Werkte het, dan heb je net vibe gecodeerd. Werkte het niet, plak dan de foutmelding terug en vraag opnieuw. Goede jongen in elk geval.